Addicted en Gunderwear: merkvoorwaarden en eerlijke concurrentie

Na ruim vijf jaar samenwerking stopte Addicted de levering aan Gunderwear nadat ik niet wilde voldoen aan de voorwaarde om een concurrerend merk uit mijn assortiment te verwijderen. Dat was voor mij aanleiding om de situatie voor te leggen aan de Spaanse mededingingsautoriteit CNMC.

Ik vind het belangrijk om daarbij onderscheid te maken tussen wat er feitelijk is gebeurd en de juridische beoordeling daarvan. Dat ik de handelswijze problematisch vind, betekent niet automatisch dat daarmee ook juridisch vaststaat dat Addicted het mededingingsrecht heeft overtreden. Die beoordeling hoort bij een bevoegde autoriteit of rechter.

Wat gebeurde er tussen Addicted en Gunderwear?

Addicted is een Spaans merk voor herenondergoed, zwemkleding en clubwear en maakt deel uit van hetzelfde bedrijf als ES Collection. Gunderwear verkocht het merk ruim vijf jaar als wederverkoper.

De samenwerking veranderde toen mij werd gevraagd te stoppen met de verkoop van een ander merk dat door een voormalige medewerker van het bedrijf achter Addicted is opgericht. Ik wilde niet accepteren dat een leverancier bepaalt welk ander merk ik wel of niet in mijn winkel mag verkopen.

Nadat ik die voorwaarde niet accepteerde, werd de levering aan Gunderwear stopgezet en werd ook een nog openstaande bestelling geannuleerd. De praktische keuze die mij daarmee werd voorgelegd was helder: het concurrerende merk uit het assortiment halen om Addicted te kunnen blijven inkopen, of Addicted niet langer geleverd krijgen.

Waarom riep dit bij mij vragen op?

Een merk mag natuurlijk zelf keuzes maken over zijn distributie en niet iedere commerciële discussie is automatisch een mededingingszaak. Tegelijkertijd bestaan er binnen de Europese Unie regels voor afspraken tussen leveranciers en distributeurs die de concurrentie kunnen beperken.

De Europese regels voor verticale overeenkomsten maken daarbij een relevant onderscheid. In een selectief distributiestelsel kan een algemene concurrentiebeperking onder bepaalde voorwaarden binnen de groepsvrijstelling vallen. Maar een verplichting waardoor erkende distributeurs de merken van specifieke concurrerende leveranciers niet mogen verkopen, is in artikel 5 van Verordening (EU) 2022/720 juist uitgesloten van die automatische groepsvrijstelling.

De Richtsnoeren inzake verticale beperkingen van de Europese Commissie leggen uit dat dit onder meer bedoeld is om te voorkomen dat specifieke concurrerende leveranciers van distributiekanalen worden uitgesloten.

Buiten de groepsvrijstelling betekent niet automatisch verboden

Dat onderscheid is belangrijk. Een beperking die niet van de groepsvrijstelling profiteert, is daarmee niet automatisch in strijd met artikel 101 VWEU. De precieze afspraken, de vorm van het distributiestelsel, de marktpositie van de betrokken ondernemingen en de economische en juridische context kunnen allemaal relevant zijn.

Daarom wil ik op deze pagina ook niet doen alsof de juridische uitkomst al vaststaat. Mijn bezwaar is dat de voorwaarde rechtstreeks betrekking had op één concurrerend merk dat ik volgens Addicted niet langer mocht verkopen. Juist omdat de Europese regels specifieke aandacht besteden aan zulke beperkingen, vond ik het redelijk om de situatie door een mededingingsautoriteit te laten beoordelen.

Waarom heb ik de zaak bij de CNMC gemeld?

Addicted is gevestigd in Spanje. Daarom heb ik de situatie en de informatie waarover ik beschik voorgelegd aan de Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia (CNMC), de Spaanse mededingingsautoriteit.

De CNMC biedt zowel bedrijven als particulieren de mogelijkheid om vermoedelijk concurrentiebeperkende gedragingen te melden. Met mijn melding vroeg ik de autoriteit om naar de situatie te kijken en zelf te bepalen of verdere beoordeling of onderzoek nodig was.

Ik heb op mijn melding nooit een reactie ontvangen van de CNMC of een andere Spaanse instantie. Ik weet daarom ook niet of en hoe de melding inhoudelijk is beoordeeld.

Waarom vind ik dit ook los van de juridische vraag belangrijk?

Voor mij gaat dit uiteindelijk over de onafhankelijkheid van een winkelier. Ik wil merken kunnen selecteren op basis van wat ik interessant vind voor klanten, niet op basis van de vraag of een bestaande leverancier een ander merk wel of niet als concurrent beschouwt.

Leveranciers mogen voorwaarden stellen aan een samenwerking en ik mag vervolgens besluiten of ik die voorwaarden accepteer. Maar wanneer de voorwaarde is dat een concreet concurrerend merk uit mijn assortiment moet verdwijnen, raakt dat voor mij aan iets groters dan een gewone commerciële afspraak.

Als ik zo'n eis accepteer, bepaalt een leverancier indirect welke alternatieven klanten in mijn winkel kunnen vergelijken. Dat is precies waarom ik ervoor heb gekozen de voorwaarde niet te accepteren.

Wat betekent dit voor Addicted bij Gunderwear?

Ik had Addicted liever onder normale commerciële voorwaarden in het assortiment gehouden. Het merk heeft jarenlang onderdeel uitgemaakt van Gunderwear en de beslissing om de samenwerking te laten eindigen was niet mijn eerste keuze.

Maar de vrijheid om zelf mijn assortiment samen te stellen weegt voor mij zwaarder. Zolang de huidige situatie niet verandert, ga ik daarom uit van het einde van de samenwerking.

Transparantie over deze blog

Deze blog beschrijft mijn ervaring als eigenaar van Gunderwear en mijn reden om de situatie bij de CNMC te melden. Waar ik het Europese mededingingsrecht bespreek, doe ik dat bewust terughoudend: ik stel niet vast dat Addicted de wet heeft overtreden. De uiteindelijke juridische kwalificatie hangt af van de feiten en is aan de bevoegde autoriteiten en, indien het zover komt, de rechter.

Dave van Gunderwear